Spotkania z Kulturą Żydowską 2026 – dwa dni pełne historii, tradycji i muzyki
Za nami tegoroczna edycja Festiwalu „Spotkania z Kulturą Żydowską”, podczas którego mieszkańcy Chełma oraz goście z całej Polski (i nie tylko) mogli poznawać bogactwo żydowskiego dziedzictwa poprzez warsztaty, wykłady, spacery historyczne, spotkania, wydarzenia performatywne i koncerty. Przez dwa dni uczestnicy odkrywali historię przedwojennego Chełma, jego wielokulturową przeszłość oraz tradycje i zwyczaje społeczności żydowskiej. Nie zabrakło wspólnego działania, rozmów, wzruszeń i muzyki, która stała się pięknym zwieńczeniem każdego festiwalowego dnia.
Smak tradycji. Chałka i opowieść o Szabacie
Festiwal rozpoczęły warsztaty prowadzone przez Michała Kowalika, podczas których uczestnicy poznali znaczenie chałki w tradycji żydowskiej oraz symbolikę Szabatu. Po części teoretycznej każdy miał okazję własnoręcznie przygotować tradycyjny wypiek, odkrywając, jak poprzez wspólne działanie można poznawać niematerialne dziedzictwo kulturowe – upiekliśmy niemal 50 chałek!
Misternie wycięte. Sztuka żydowskiej wycinanki
Podczas warsztatów prowadzonych przez Małgorzatę Piędel uczestnicy poznali historię żydowskiej wycinanki oraz charakterystyczne dla niej symbole i ornamenty. Spotkanie zakończyło się częścią praktyczną, w której powstały własnoręcznie wykonane papierowe kompozycje inspirowane tradycyjną sztuką żydowską.
Zatrzymane w kadrze. Rodzinne historie Chełma
Wyjątkowe spotkanie poświęcone dawnym fotografiom Chełma stworzyło przestrzeń do wspólnego odkrywania historii miasta zapisanej w rodzinnych albumach. Uczestnicy dzielili się wspomnieniami, opowiadali o osobach i miejscach utrwalonych na zdjęciach oraz wspólnie uzupełniali fragmenty historii przedwojennego, wielokulturowego Chełma.
Koncert zespołu Berberys
Pierwszy dzień festiwalu zakończył koncert lubelskiego zespołu Berberys, który od lat popularyzuje muzykę klezmerską i bałkańską. Artyści zabrali publiczność w pełną emocji muzyczną podróż, prezentując utwory wykonywane w różnych językach i kulturach, tworząc niezwykłą atmosferę letniego wieczoru.
Czy w Chełmie mieszkali mędrcy? Świat Singera. Opowieści dla najmłodszych
Sobotni program rozpoczęło rodzinne spotkanie inspirowane twórczością Isaaca Bashevisa Singera i legendami o chełmskich mędrcach. Najmłodsi uczestnicy wysłuchali opowieści, zwiedzili wystawę malarstwa Miry Żelechower-Aleksiun, wykonywali zadania w „Paszporcie Odkrywcy” oraz stworzyli własne prace plastyczne.
Poznaj swoje imię po hebrajsku
Warsztaty prowadzone przez Shlomit Beck, prezeskę Chelmer Organization of Israel, pozwoliły uczestnikom poznać podstawy alfabetu hebrajskiego oraz zapisać własne imiona w języku hebrajskim. Spotkanie stało się także okazją do rozmowy o pamięci, tożsamości oraz więziach potomków chełmskich Żydów z rodzinnym miastem ich przodków.
Śladami słów. Literacki spacer po żydowskim Chełmie
Spacer historyczno-literacki poprowadził Zbigniew Lubaszewski, który przybliżył uczestnikom historię przedwojennej społeczności żydowskiej Chełma. Wędrówce ulicami miasta towarzyszyła lektura fragmentów „Księgi Pamięci Chełma”, dzięki którym uczestnicy mogli spojrzeć na znane miejsca oczami ich dawnych mieszkańców.
Jedno miasto, dwa kalendarze. Święta żydowskie w rytmie Chełma
Podczas wykładu Katarzyna Jakubowicz z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN opowiedziała o najważniejszych świętach żydowskich, ich symbolice oraz zwyczajach obecnych zarówno w domach, jak i przestrzeni miasta. Spotkanie pozwoliło lepiej zrozumieć rytm życia przedwojennej społeczności żydowskiej i znaczenie tradycji przekazywanych z pokolenia na pokolenie.
List do świata
Jednym z najbardziej poruszających punktów programu było spotkanie performatywne „List do świata”. Paweł Smagała zaprezentował fragmenty autentycznej korespondencji rodziny Zygielbojmów oraz list pożegnalny Szmula Zygielbojma, tworząc przejmującą opowieść o wojnie, rozłące, nadziei i odpowiedzialności za pamięć. Interpretacji słowa towarzyszyła muzyka skrzypcowa w wykonaniu Emilii Orłowskiej która podkreśliła emocjonalny charakter wydarzenia.
Chełm skradł mi serce
Podczas wykładu dr Agnieszki Żółkiewskiej uczestnicy poznali niezwykłą historię Bolesława Norskiego-Nożycy – aktora, konferansjera i gwiazdy przedwojennych żydowskich scen kabaretowych, którego losy związały się z Chełmem. Spotkanie wzbogaciły archiwalne nagrania artysty, pozwalające usłyszeć jego głos po niemal stu latach.
Koncert zespołu Alma Sefardi
Finałem festiwalu był koncert zespołu Alma Sefardi, który przeniósł publiczność do świata muzyki Żydów sefardyjskich. Tradycyjne pieśni w języku ladino, pełne emocji interpretacje Magdaleny Lechowskiej oraz brzmienie gitary flamenco, skrzypiec i instrumentów perkusyjnych stworzyły wyjątkowe zakończenie dwóch dni poświęconych historii, kulturze i pamięci.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom, prowadzącym, partnerom i artystom za wspólnie spędzony czas. Cieszymy się, że po raz kolejny mogliśmy spotkać się wokół historii i kultury, które od wieków współtworzą tożsamość naszego miasta. Do zobaczenia podczas kolejnych wydarzeń organizowanych przez Muzeum Ziemi Chełmskiej!
Patronat honorowy nad wydarzeniem objął Prezydent Miasta Chełm Jakub Banaszek
Festiwal przygotowano we współpracy z:
Patronat medialny:
