Pamięci Jacka Dyrzyńskiego i Adama Myjaka

Galeria 72 Muzeum Ziemi Chełmskiej żegna dwóch wybitnych Artystów związanych z historią tego miejsca: Prof. Jacka Dyrzyńskiego i Prof. Adama Myjaka

W ciągu ostatnich dwóch miesięcy Galeria 72 pożegnała dwóch wybitnych Artystów, zasłużonych pedagogów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, którzy wpisali się dobitnie w historię chełmskiej przestrzeni wystawienniczej. Odejściem tak niespodziewanym, zarówno Prof. Jacek Dyrzyński (1946-2025) jak i Prof. Adam Myjak (1947-2025), zapisali ostatnią kartę swej pracy i życia, pozostawiając nam swą niezwykle bogatą i szeroko cenioną spuściznę artystyczną. Ich dzieła tworzą doniosły rozdział w dziejach polskiej sztuki powojennej.

Prof. Jacek Dyrzyński studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, którą ukończył w 1972 roku, broniąc dyplom pod kierunkiem prof. Aleksandra Kobzdeja. Od początku swej kariery zawodowej związany był z macierzystą uczelnią; od 1983 do 2018 roku kierował Pracownią Wiedzy o Działaniach i Strukturach Wizualnych. W latach 1990-1996 był dziekanem Wydziału Malarstwa, zaś w przedziale lat 1999-2005 pełnił funkcję prorektora warszawskiej ASP. Uprawiał malarstwo, rysunek, malarstwo na jedwabiu i sztukę papieru. Jego twórczość wpisuje się w nurt abstrakcji geometrycznej i op-artu. Stosował formę kwadratu, którą uważał za idealnie neutralną i doskonałą. Jego dzieło wyróżnia różnorodność użytych materiałów, złożoność struktur, relacji barwnych, wyrazistość faktur.

Jako jeden z najznamienitszych przedstawicieli abstrakcji geometrycznej, w roku 2012 prezentował swoje prace w przestrzeni Galerii 72.

Wystawa Jacka Dyrzyńskiego w Galerii 72 w 2012 roku.

Dzięki staraniom i współpracy z Artystą zbiory Galerii 72 poszerzone zostały o cztery prace jego autorstwa, które zasiliły chełmskie zbiory sztuki współczesnej jako dary wybitnego Twórcy. Jego utwory gościły jeszcze kilkakrotnie w Galerii 72, pokazywane w ramach wystaw problemowych: „Omne trinum perfectum. Formy trójkątne z kolekcji Galerii 72” (2014); „Sztuka lat 80. XX wieku” (2017); „Odmienne postawy – cztery przestrzenie. Mistrzowie współczesności z kolekcji Galerii 72” (2020); „Galeria 72 1972-2022. 50 lat kształtowania przestrzeni dla sztuki” (2022); „Artysta i dzieło w fotografii Marka Szymańskiego” (2023); „Dzieło złożone. Artyści Galerii 72” (2024).

W 2017 roku odznaczony został Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Wernisaż ostatniej wystawy Prof. Jacka Dyrzyńskiego miał miejsce 3 lutego 2025 roku w Galerii Opera w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie. Był to pokaz retrospektywny, przygotowany z niezwykłą starannością i scenograficzną niemal oprawą, prezentujący wszystkie aspekty twórczości wybitnego Autora. Artysta nie był obecny na tym ważnym dla niego otwarciu; odszedł dwa dni wcześniej przed wyczekiwaną uroczystością. Tłum gości, złożony z przyjaciół Artysty, profesorów warszawskiej ASP, byłych studentów zasłużonego pedagoga, były hołdem złożonym Twórcy, którego prace zgromadzone w ramach pokazu opowiadały o jego pracowitym życiu, fascynacjach i preferencjach artystycznych, upodobaniu do koloru, dynamiki i zmienności form, skłonności do eksperymentów z wciąż na nowo odkrywanym materiałem. Katalog towarzyszący tej niezwykłej wystawie zawierał tekst autorstwa Jagody Barczyńskiej. Profesor Jacek Dyrzyński zwrócił się z prośbą o jego napisanie do wieloletniej kierowniczki Działu Sztuki Współczesnej i Galerii 72 chełmskiego Muzeum. Był to największy dowód uznania dla naszej współpracy, przyjaźni, szacunku dla programu i pozycji Galerii 72 na mapie kulturalnej kraju. Mimo odejścia, wciąż pozostaje nam bliski, a obecne w chełmskich zbiorach dzieła, przypominają nam o Nim, jego myśli plastycznej, której wyjątkowość inspiruje nas od lat.

Wiadomość o śmierci Prof. Adama Myjaka dotarła do nas nieoczekiwanie. Trudno nam było w nią uwierzyć; bowiem pamięć o Jego ostatniej wystawie w Galerii 72, która miała miejsce dekadę wcześniej (w roku 2015), pozostawiła w nas niezatarte wspomnienie o niespotykanej sile i kreatywności Artysty. Wybitny, szeroko znany rzeźbiarz, zasłużony pedagog, najczęściej wybierany rektor warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (pełnił tę funkcję w latach: 1990-1996, 1999-2006, 2012-2020), człowiek przyjazny, niezwykle pracowity, o czym świadczy ilość pozostawionych dzieł, wydawał się, że podobnie jak jego rzeźbiarskie figury, będzie jeszcze kroczył i tworzył przez wiele lat. Wszyscy pozostawaliśmy w oczekiwaniu na jego kolejne realizacje i epokowe utwory.

Adam Myjak studiował  w latach 1965-1971 na Wydziale Rzeźby ASP w Warszawie. Zawodowo związany był z macierzystą uczelnią, w której przeszedł wszystkie szczeble kariery akademickiej, od asystenta do profesora zwyczajnego. Jego sztuka, od początku koncentrując się na człowieku, akcentuje pesymistyczne wątki naszej egzystencji. Swoje prace porządkował w cykle, m.in.: ”Sen”, Maski”, „Kolumny”. „Figury”, „Katedry”, „Pejzaż ludzki”. Artysta mierzył się z każdym materiałem: sięgał po stiuk, beton, brąz, granit, terakotę, blachę cynkową, sztuczny kamień, marmur, drewno. Wielką wagę przykładał do kształtowania powierzchni swych prac, które nazywał „skórą” rzeźby. W 2002 wraz z przyjacielem – prof. Januszem Pastwą, zrealizował kompozycję rzeźbiarską „Kwadryga Apollina”, która w 2002 roku odsłonięta została na gmachu Teatru Wielkiego w Warszawie. Obok rzeźby uprawiał rysunek węglem.

W 2005 roku za zasługi dla kultury polskiej otrzymał Złoty Medal Gloria Artis.

Wystawa Adama Myjaka w Galerii 72 w 1990 roku

Jego twórczość prezentowana była w Galerii 72 dwukrotnie: w 1990 roku pod kuratorską opieką dr Bożeny Kowalskiej (1930-2023), a ćwierć wieku później obszerny pokaz prac artysty przygotowała Jagoda Barczyńska. W 2015 roku odbiorcy Galerii 72 mieli sposobność zapoznać się z pracami należącymi do cykli: „Figury”, „Inspiracje”, „Kolumny”, „Maski”, „Figury skrzydlate”. W ramach wystawy zaprezentowano 22 utwory rzeźbiarskie oraz 20 rysunków węglem. Obecny na wernisażu Artysta był bohaterem wydarzenia nie tylko dla mieszkańców Chełma, ale licznie przybyłych z Lublina gości. Spotkanie z Twórcą i jego sztuką pozostawiło we wszystkich niezatarte wspomnienie.

W kolekcji Galerii 72 znajdują się dwa utwory rzeźbiarskie wybitnego autora należące do cyklu „Maski” (1987) oraz „Pejzaż ludzki” (1988). W 2021 roku do chełmskich zbiorów sztuki współczesnej trafił datowany na 1985 rok rysunek węglem Adama Myjaka, podarowany nam przez Jürgena Weichardta –  znanego kolekcjonera niemieckiego z Oldenburga.

Wystawa Adama Myjaka w Galerii 72 w 2015 roku

Prof. Adam Myjak do końca swych dni był czynnym pedagogiem na Wydziale Rzeźby warszawskiej ASP. Jedne z ostatnich jego realizacji trafiły do wnętrza Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. W 2022 roku kardynał Kazimierz Nycz powierzył prof. Adamowi Myjakowi opiekę artystyczną nad wystrojem prezbiterium warszawskiej świątyni. Zaproszony do wykonania tak niezwykle odpowiedzialnego zadania, podjął się jego realizacji, pozostawiając w tym miejscu dzieła najwyższej klasy. Monumentalna figura Chrystusa Zmartwychwstałego licząca ponad 8 m i ważąca 2 tony, zawisła na wysokości 17 m ściany ołtarzowej, znakomicie dopełniając to niezwykłe miejsce. Również dziełem wybitnego rzeźbiarza są popiersia św. Jana Pawła II i bł. Stefana Kardynała Wyszyńskiego stojące po dwóch stronach prezbiterium. Dzisiaj odbieramy te realizacje w warstwie symbolicznej.

16 kwietnia 2025 roku w tym miejscu, we wnętrzu Świątyni Opatrzności Bożej, została odprawiona Masza Święta w intencji Profesora Adama Myjaka. Żegnały go tłumy przybyłych na ostatnie pożegnanie przyjaciół, a uroczystości asystowały dzieła Artysty, które tak udanie wyszły spod Jego ręki.

Opracowała: Jagoda Barczyńska