Oferta edukacyjna – klasy 1-3 szkoły podstawowej

Dzieci w wieku wczesnoszkolnym najlepiej poznają świat wtedy, gdy mogą nie tylko słuchać, ale również zobaczyć, dotknąć, sprawdzić i stworzyć coś samodzielnie. Dlatego podczas zajęć łączymy opowieść i rozmowę z obserwacją muzealnych eksponatów, zagadkami, zadaniami oraz aktywnością twórczą. W przystępny sposób wprowadzamy uczestników w świat historii, przyrody, archeologii, sztuki i dawnych tradycji. Muzeum staje się dzięki temu miejscem odkrywania, eksperymentowania i nauki, która zaczyna się od ciekawości.

Archeologia

Lokalizacja: ul. Lubelska 56a

1. Lepić każdy może
warsztaty
Jak powstaje gliniane naczynie? Uczestnicy poznają tradycyjne sposoby przygotowania gliny, technikę wałeczkową oraz sposoby zdobienia ceramiki. W części praktycznej własnoręcznie ulepią niewielkie naczynie z gliny.
Termin: cały rok

2. Ulepione z gliny
warsztaty
Glina to jeden z najstarszych materiałów plastycznych wykorzystywanych przez człowieka. Podczas zajęć uczestnicy poznają przykłady sztuki figuratywnej i zoo-morficznej z okresu neolitu. W części warsztatowej ulepią własną figurkę.
Termin: cały rok

Sztuka sakralna

Lokalizacja: ul. Św. Mikołaja 4

3. Święty Mikołaj – legenda i ikonografia
warsztaty
Kim naprawdę był św. Mikołaj z Miry i skąd wzięły się historie związane z jego postacią? Podczas zajęć uczestnicy poznają legendy o świętym, jego atrybuty oraz sposoby przedstawiania go w sztuce – od średniowiecznych ikon po współczesne wizerunki. W części praktycznej wykonają portret św. Mikołaja inspirowany ikoną lub kartkę świąteczną.
Termin: grudzień

Etnografia

Lokalizacja: ul. Lubelska 56a

4. Nasza chata
warsztaty
Jak wyglądał dawny wiejski dom? Jakie meble i sprzęty znajdowały się w izbie i jak dbano o jej wygląd? Uczestnicy obejrzą oryginalne przedmioty używane na chełmskiej wsi na przełomie XIX i XX wieku, a następnie stworzą własną aranżację wnętrza dawnej chaty za pomocą kolorowych naklejek.
Termin: cały rok

5. Warsztaty garncarskie
warsztaty
Ziemia Chełmska ma bogate tradycje garncarskie. Podczas zajęć uczestnicy poznają podstawowe techniki wykonywania ceramiki, proces jej powstawania oraz sposoby zdobienia naczyń. W części praktycznej wykonają i ozdobią własną pracę z gliny – na kole garncarskim lub – w przypadku młodszych grup, techniką wałeczkową.
Termin: cały rok

6. Filigranowe ozdoby papierowe – warsztaty wycinanek
warsztaty
Wycinanki były dawniej nie tylko ozdobą, ale także praktycznym elementem wyposażenia wiejskiej izby. Podczas zajęć uczestnicy poznają historię wycinanki ludowej i obejrzą archiwalne przykłady ze zbiorów muzeum. W części praktycznej wykonają dwie własne wycinanki inspirowane tradycyjnymi wzorami.
Termin: cały rok

7. Makatki
2-3 | warsztaty
Podczas zajęć uczestnicy poznają historię makatek – dowiedzą się, gdzie je wieszano, jakie pełniły funkcje i dlaczego były tak popularnym elementem wystroju dawnych wnętrz. Przyjrzą się charakterystycznym wzorom, kolorystyce i motywom pojawiającym się na obiektach muzealnych. W części warsztatowej, inspirując się dawnymi makatkami, każdy uczestnik wykona własną pracę.
Termin: cały rok

8. „Świętowania czas…”
warsztaty
Jak dawniej przygotowywano się na wsi chełmskiej do świąt Bożego Narodzenia? Uczestnicy poznają tradycje związane z przygotowaniem izby, świątecznym strojem i bożonarodzeniowymi dekoracjami. W części praktycznej wykonają tradycyjną ozdobę choinkową z naturalnych materiałów.
Termin: grudzień

9. O! płatki! – warsztaty wykonywania ozdób bożonarodzeniowych z opłatka
warsztaty
Dlaczego dzielimy się opłatkiem podczas Wigilii? Czym był bożonarodzeniowy „świat” i jak dawniej dekorowano wiejską izbę? Uczestnicy poznają tradycje związane z opłatkiem i świętami Bożego Narodzenia, a następnie wykonają własną ozdobę z opłatka.
Termin: grudzień

10. Warsztaty wykonywania świec woskowych
warsztaty
Świece od wieków towarzyszyły ludziom zarówno w codziennym życiu, jak i podczas obrzędów. Uczestnicy poznają tradycje związane ze świecami, w tym zwyczaje towarzyszące Matce Bożej Gromnicznej oraz dowiedzą się, jak dawniej je wytwarzano. W części praktycznej wykonają własną świecę z prawdziwego wosku pszczelego.
Termin: 12 stycznia–2 lutego 2027

11. Warsztaty wykonywania palm wielkanocnych
warsztaty
Skąd wzięła się tradycja palm wielkanocnych i jak z prostego obrzędowego zwyczaju powstały kolorowe bukiety? Uczestnicy poznają historię i symbolikę palm oraz wykorzystywane do ich wykonania rośliny i ozdoby. W części praktycznej stworzą własną palmę z żywych gałązek, suszonych ziół i papierowych dekoracji.
Termin: 9 i 16 marca 2027

Przyroda

Lokalizacja: Lubelska 57

12. Warsztaty paleontologiczne – tajemnice wymarłego świata
warsztaty
Jak wyglądało życie miliony lat temu? Uczestnicy obejrzą z bliska i będą mogli dotknąć prawdziwych skamieniałości oraz poznają proces ich powstawania. W części praktycznej odtworzą proces powstawania skamieniałości, wykorzystując glinę i współczesne muszle.
Termin: cały rok

13. Wielkie ssaki epoki lodowcowej
warsztaty
Mamuty, nosorożce włochate i inne olbrzymy przez tysiące lat przemierzały tereny Europy. Uczestnicy poznają najciekawsze ssaki epoki lodowcowej, dowiedzą się, jak radziły sobie w surowym klimacie i dlaczego wiele z nich wyginęło. W części praktycznej wykonają rysunki prehistorycznych zwierząt na kamieniach.
Termin: cały rok

14. Miejska dżungla
warsztaty
Jakie zwierzęta mieszkają obok nas, choć nie zawsze je zauważamy? Uczestnicy poznają dzikich „lokatorów” miejskich osiedli, dowiedzą się, co przyciąga je do ludzi i jak radzą sobie w miejskim środowisku. Na zakończenie wykonają przyrodniczą zakładkę do książki.
Termin: cały rok

15. Świat zwierząt w pastelach
warsztaty
Jak zwierzęta zdobywają pokarm i czym różnią się ich sposoby odżywiania? Podczas lekcji uczestnicy poznają różne gatunki zwierząt i przyjrzą się im na wystawie. W części plastycznej namalują swoje ulubione zwierzę pastelami.
Termin: cały rok

16. Ptaki wokół nas – rozpoznawanie głosów ptaków
warsztaty
Czy potrafimy rozpoznać ptaka po jego głosie? Uczestnicy poznają gatunki występujące w najbliższej okolicy i nauczą się rozpoznawać ich odgłosy. Na zakończenie wykonają pracę plastyczną – wyklejankę lub ptaka z origami.
Termin: cały rok

17. Jak należy postępować z dzikimi zwierzętami?
lekcja muzealna
Co zrobić, gdy znajdziemy podlota, młodą sarnę lub inne dzikie zwierzę? Podczas zajęć uczestnicy poznają zasady właściwego postępowania w takich sytuacjach i dowiedzą się, kiedy zwierzę rzeczywiście potrzebuje pomocy człowieka. Zajęcia mają formę dyskusji i quizu.
Termin: cały rok

18. Ptasie wędrówki
warsztaty
Dlaczego ptaki migrują i jak odnajdują drogę podczas tysięcy kilometrów podróży? Uczestnicy poznają przyczyny i sposoby ptasich wędrówek, mechanizmy orientacji oraz rekordowe trasy migracji wybranych gatunków. Wiedzę sprawdzą, rozwiązując karty pracy, a następnie wykonają pracę plastyczną.
Termin: cały rok

19. Cenne gatunki roślin i zwierząt na Ziemi Chełmskiej i w okolicach
lekcja muzealna
Ziemia Chełmska jest domem dla wielu cennych i chronionych gatunków. Podczas zajęć uczestnicy poznają wybrane gatunki oraz przykłady działań podejmowanych w celu ich ochrony. Wykorzystają prezentację, karty pracy i puzzle, a na zakończenie obejrzą diaporamę Rafała Sieka „Puszczyk mszarny”.
Termin: cały rok

20. Sowy – gatunki, biologia, ekologia, czynna ochrona
warsztaty
Na zajęciach uczestnicy poznają gatunki sów występujących w Polsce, poznają ich głosy, zobaczą jak wyglądają wypluwki oraz pióra tych nocnych ptaków. Na zakoń-czenie zajęć samodzielnie wykonają magnesy z plastrów drewna z wizerunkiem wy-branej sowy.
Termin: cały rok

21. Rozpoznawanie gatunków drzew
lekcja muzealna
Jak rozpoznać drzewo po liściach i owocach? Uczestnicy poznają najważniejsze gatunki drzew występujących w okolicach Chełma i nauczą się rozpoznawać je na podstawie charakterystycznych cech. Na zakończenie uzupełnią kartę pracy.
Termin: wiosna – jesień

22. Śladami zwierząt
lekcja muzealna
Jak rozpoznać zwierzę, kiedy go nie widzimy? Uczestnicy poznają tropy i inne ślady pozostawiane przez dzikie zwierzęta oraz nauczą się przyporządkowywać je do odpowiednich gatunków. Wykorzystają prezentację, karty pracy, puzzle i odciski tropów w glinie.
Termin: grudzień – luty

23. Święta z naturą
warsztaty
Czy świąteczne dekoracje można wykonać z materiałów pochodzących z natury? Uczestnicy poznają właściwości i zastosowanie naturalnych surowców, m.in. drewna, szyszek, pomarańczy, cynamonu i anyżu. Następnie stworzą własną świąteczną ozdobę, którą zabiorą do domu.
Termin: grudzień

24. Magia zapachów
warsztaty
Skąd biorą się naturalne zapachy i czym są olejki eteryczne? Podczas warsztatów uczestnicy poznają ich właściwości i zastosowanie, a następnie wykonają własną musującą szyszkę oraz sól do kąpieli z dodatkiem naturalnych olejków eterycznych.
Termin: grudzień – luty

25. Jak dokarmiać ptaki?
warsztaty
Kiedy warto dokarmiać ptaki i czym robić to bezpiecznie? Uczestnicy poznają zasady prawidłowego dokarmiania ptaków oraz dowiedzą się, jakich produktów należy unikać. W części praktycznej przygotują kule nasienne, które będą mogli zawiesić w swoim otoczeniu.
Termin: grudzień – luty

26. Chronimy owady zapylające
warsztaty
Dlaczego owady zapylające są tak ważne dla przyrody i człowieka? Uczestnicy poznają wybrane gatunki zapylaczy oraz zasady tworzenia ogrodu przyjaznego bioróżnorodności. Obejrzą diaporamę Rafała Sieka „Bioróżnorodne ogrody” i wykonają domek dla owadów z trzciny pospolitej.
Termin: marzec – kwiecień

27. Pancerna żaba na Lubelszczyźnie – czyli co wiemy o żółwiu błotnym?
warsztaty
Żółw błotny to jeden z najbardziej tajemniczych gadów występujących na Lubelszczyźnie. Uczestnicy poznają jego zwyczaje, sposób odżywiania, miejsca występowania i zasady ochrony. Na zakończenie rozwiążą kartę pracy i wykonają żółwia z plastra drewna.
Termin: maj – czerwiec

28. Wyjdźmy w teren! Aktywna edukacja na Górce Chełmskiej
wyjście terenowe
Górka Chełmska staje się miejscem przyrodniczego odkrywania. Uczestnicy będą obserwować rośliny i zwierzęta za pomocą lup, lornetek i mikroskopów kieszonkowych, a także spróbują samodzielnie je rozpoznawać. W części twórczej wykorzystają elementy roślinne do stworzenia własnych kompozycji.
Termin: czerwiec – październik

Historia

Lokalizacja: ul. Lubelska 57

29. Sekrety muzealnych sal. Zostań muzealnikiem!
lekcja muzealna
Co sprawia, że zwyczajny przedmiot staje się muzealnym eksponatem? Podczas zajęć uczestnicy poznają pracę muzealnika i dowiedzą się, skąd biorą się muzealne zbiory, dlaczego są opisywane i chronione oraz jaką historię mogą opowiedzieć. W części praktycznej wcielą się w rolę muzealników, spróbują rozpoznać, zbadać i opisać wybrane przedmioty oraz zastanowić się, dlaczego warto zachować go dla przyszłych pokoleń.
Termin: cały rok

30. Muzealny detektyw
lekcja muzealna
Podczas zajęć uczestnicy zamienią się w muzealnych detektywów i wyruszą na po-szukiwanie eksponatów, detali i symboli ukrytych na wystawie historycznej. Wypo-sażeni w kartę zadań będą wyszukiwać eksponaty i detale, rozpoznawać dawne przedmioty, tropić ślady związane z Chełmem i rozwiązywać muzealne zagadki.
Termin: cały rok

31. Dawno temu w Chełmie
warsztaty
Jak wyglądał Chełm, kiedy po ulicach jeździły dorożki, na rynku stały kramy? Stare fotografie i pocztówki zabiorą uczestników w podróż do miasta sprzed stu lat. Wspólnie odkryją miejsca, które przetrwały do dziś, i zobaczą, jak zmieniały się ulice, budynki oraz życie mieszkańców. W części praktycznej stworzą własną „odkrytkę z dawnego Chełma” – ilustrowaną pocztówkę inspirowaną przeszłością miasta.
Termin: cały rok

32. Chełm pełen legend
lekcja muzealna
Chełm to miasto pełne tajemnic i niezwykłych opowieści. Podczas zajęć uczestnicy poznają najbardziej znane chełmskie legendy – o Duchu Bieluchu, białym niedźwiedziu i glinianym Golemie. Odkryją ich związki z historią miasta, zastanowią się, czym legenda różni się od historii oraz gdzie w legendach może kryć się ziarno prawdy.
Termin: cały rok

Plastyka i rękodzieło

Lokalizacja: ul. Św. Mikołaja 4

33. Zentangle. Kropki, linie, wzory
warsztaty
Zentangle to technika tworzenia kompozycji z prostych, powtarzalnych wzorów. Podczas warsztatów uczestnicy poznają podstawowe zasady tej techniki, rozwijając koncentrację, uważność i kreatywność. Następnie stworzą własną kompozycję zentangle.
Termin: cały rok

34. Kolaż – sztuka łączenia
warsztaty
Jak z pozornie niepasujących elementów stworzyć spójną kompozycję? Uczestnicy poznają technikę kolażu i dowiedzą się, jak artyści wykorzystują ją do tworzenia niezwykłych obrazów. W części praktycznej z gazet, kolorowych papierów i różnych faktur stworzą własny wymyślony świat.
Termin: cały rok