Okna pamięci – NN
Fot. Mieszkańcy Chełma, lata 30. XX wieku
Zbiory Rywki Folkman
Ta niezwykła, stylizowana fotografia przedstawia sześć nieznanych nam z imienia i nazwiska osób – dzieci, kobiet i mężczyznę pozujących w kartonowym samolocie, unoszącym się nad malowanym horyzontem. Zdjęcie trafiło do zbiorów muzeum dzięki Rywce Folkam, córce Soni Elster z domu Binsztok. Niestety, tożsamość osób przedstawionych na fotografii pozostaje nieznana.
Fotografia należy do popularnego w okresie międzywojennym gatunku tzw. „zdjęć życzeniowych”, wykonywanych często z okazji żydowskiego święta Rosz ha-Szana – Nowego Roku. Symboliczny lot samolotem ku horyzontowi i wschodzącemu słońcu miał wyrażać nadzieję na nowy, lepszy rok, pełen pokoju, radości i pomyślności. Uczestnicy takiej sesji zasiadali w papierowych pojazdach – statkach, balonach, samochodach by wysłać pocztówkę z życzeniami do krewnych i przyjaciół. W tle często pojawiała się morska przystań lub niebo jakby nowy rok był początkiem nowej podróży.
Dziś patrzymy na tę scenę z mieszaniną wzruszenia i zadumy. Nie znamy losów osób z fotografii nie wiemy, czy przetrwali Zagładę, czy ich życzenia na nowy rok spełniły się. Ich twarze, uśmiechy i spojrzenia zostały uchwycone na zawsze w kadrze, który przypomina nam o życiu żydowskich rodzin w przedwojennej Polsce – pełnym tradycji, wiary, marzeń i pragnienia szczęścia.
Fotografia ta staje się symbolicznym świadectwem, kartką z kalendarza minionego świata, który dziś możemy przywracać jedynie przez pamięć.
Photo: Residents of Chełm, 1930s
Rywka Folkman Collection
This remarkable, stylized photograph shows six people whose names are unknown to us children, women, and a man posing in a cardboard airplane, rising above a painted horizon. The photo came into the museum’s collection thanks to Rywka Folkam, daughter of Sonia Elster née Binsztok.
Unfortunately, the identities of the people shown in the photo remain unknown.
The photograph belongs to a genre popular during the interwar period “greeting photo”, often taken on the occasion of the Jewish holiday Rosh Hashanah the New Year.
The symbolic flight of an airplane toward the rising sun was meant to express hope for a new, better year full of peace, joy, and prosperity. Participants in such sessions would sit in paper vehicles boats, balloons or cars to send a postcard with wishes to their relatives and friends. A seaport often appeared in the background, as if the new year was the beginning of a new journey.
Today, we look at this scene with a mix of emotion and reflection. We do not know the fates of the people in the photograph, whether they survived the Holocaust, or whether their wishes for the new year ever came true. Their faces, smiles, and gazes were forever captured in the frame, a reminder of the lives of Jewish families in prewar Poland, full of tradition, faith, dreams, and the longing for happiness.
The photograph becomes a symbolic testimony, a page from the calendar of a bygone world that today we can restore only through memory.
