Zapraszamy Państwa na wyjątkowe wydarzenie w Chełmskim Domu Kultury.
„Zadra” – spektakl inspirowany losami Estery Raab z Chełma, więźniarki obozu zagłady w Sobiborze.
📍 Chełmski Dom Kultury, Plac Tysiąclecia Państwa Polskiego 1
📅 1 października (wtorek), godz. 18:00
Na scenie wystąpią: Marcela Dąbrowska, Karolina Szwalikowska i Marcin Woszczewski.
Spektakl powstał w 2009 roku, dziś wraca w nowej odsłonie z okazji 15-lecia działalności teatru.
Partner wydarzenia: Chełmski Dom Kultury
Serdecznie zapraszamy!
Reżyseria: Marcin Woszczewski
Scenariusz: Marcin Woszczewski, na podstawie dramatu Richarda Rashke „Droga Estero” w tłumaczeniu Marka Bema
Wstęp bezpłatny
Spektakl powstał w 2009 roku, we współpracy z Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego, filią Muzeum Byłego Hitlerowskiego Obozu Zagłady w Sobiborze oraz Stowarzyszeniem „Przyjaciół Upamiętnienia Sobiboru”.
„Jeśli ktokolwiek przeżyje, niech powie całemu światu, co tu się działo…” mówił Leon Feldhendler, jeden z inicjatorów ucieczki z Sobiboru. Ta myśl przyświeca nam do dziś. Historia musi być opowiadana, a pamięć o tamtych czasach nie może zamilknąć. Nie chodzi jednak o nienawiść ani o pielęgnowanie żalu, lecz o naukę pokory i wrażliwości szczególnie na gruzach II wojny światowej.
Anna Dadas
„Zadra” to spektakl opowiadający o losach więźniarki obozu zagłady w Sobiborze. Podjęliśmy się tego działania z potrzeby przypominania o historii miejsca, które przez długi czas pozostawało w cieniu pamięci. Już pierwsza realizacja spotkała się z żywym zainteresowaniem i zgromadziła szeroką publiczność.Aby tę opowieść nieść dalej, zdecydowaliśmy się wznowić spektakl dziś w czwartej już obsadzie. Na scenie wystąpią Marcela Dąbrowska, Karolina Szwalikowska oraz Marcin Woszczewski. „Zadra” jest dla nas wyjątkowym i ważnym elementem działalności, dlatego premierę wznowieniową zadedykowaliśmy szczególnej okazji 15-leciu istnienia naszego teatru.
Marcin Woszczewski
Wydarzenie odbywa się w ramach projektu konkursowo-grantowego Forum Dialogu „Chełm w sercu. Przeszłość. Pamięć. Przyszłość”, realizowanego przez Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza w Chełmie.
Inspiracją do stworzenia spektaklu „Zadra”,stała się Estera Raab, z domu Terner.
Estera Raab (z domu Terner) bohaterka spektaklu „Zadra”
Urodziła się 11 czerwca 1922 roku w Chełmie. Tutaj ukończyła szkołę powszechną i religijną Bejt Jaakow, a w 1936 roku rozpoczęła naukę w Koedukacyjnej Szkole Handlowej. Jej rodzina, rodzice Abram i Noa oraz starszy o trzy lata brat Jidele prowadzili spokojne, tradycyjne życie. Ojciec utrzymywał rodzinę, dostarczając mąkę do lokalnych piekarni.
Jesienią 1939 roku Abram Terner został zamordowany. Matkę i brata zamknięto w getcie w Chełmie. Estera zdołała uciec i schroniła się w Siedliszczu, gdzie jednak wkrótce powstało getto i obóz pracy. W grudniu 1942 roku wraz z grupą ok. 800 osób z Arbeitslager Staw-Nowosiółki została deportowana do obozu zagłady w Sobiborze. Przez kilka miesięcy pracowała w szwalni i sortowni.
14 października 1943 roku, w czasie powstania więźniów, Estera została ranna w głowę. Mimo to udało jej się uciec. Schronienie znalazła w Janowie koło Chełma, w gospodarstwie Stefana Marcyniuka, przyjaciela rodziny. Wraz z Samuelem Lererem i Abramem Kohnem ukrywała się tam aż do lipca 1944 roku.
Po wojnie Estera wróciła do Chełma, a następnie wraz ze swoim przyszłym mężem, Irwingiem Raabem, przedostała się do Berlina. W 1949 roku przyczyniła się do aresztowania Ericha Bauera – esesmana odpowiedzialnego za funkcjonowanie komór gazowych w Sobiborze. W 1950 roku wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych.
Estera Raab zmarła 13 kwietnia 2015 roku w Vineland, New Jersey.
Czas rozpoczęcia: 1.10.2025, godz. 18:00
Czas zakończenia: 1.10.2025, godz. 20:00
Miejsce: CHDK, pl. Tysiąclecia 1, 22-100 Chełm